Novi Bečej je još od 1741. godine imao crkvu izgrađenu od tvrdog materijala, što je, u to vreme, bila retkost u tom delu Banata.
Protosinđel Arsenije Radivojević 1758. godine izvršio je pregled šezdeset devet mesta Temišvarske eparhije. U svom izveštaju navodi da u Novom Bečeju postoji crkva izgrađena od cigala s pet prozora staklenih; dvoja vrata tišlerskih i na njima nemačke brave; svod od dasak različitih, bojom molovana; crkva je patosna ciglom; pokrivena čamovom šindrom; porta ograđena koljem. Crkva je imala dva zvona i bila je posvećena svetom Nikolaju. Ovaj opis se podudara s novobečejskom malom crkvom–manastirom.
To što je crkva posvećena Sv. Nikolaju, unelo je zabunu i mnogi su smatrali da se to odnosi na veliku pravoslavnu crkvu u Novom Bečeju, jer je i ona posvećivana sv. Nikolaju, posebno što mala / manastir /, slavi uspenje Bogorodice. Mata Kosovac i dr Šamu Borovski u svojim knjigama zabeležili su da je velika crkva izgrađena 1741. godine. Kosovačak objašnjava: » Hram je zidan u vizantijskom stilu 1741. godine pod vladom carice Marije Terezije, patrijarha Arsenije IV i episkopa Putnika. Templo je slikao Paja Simić 1858. godine, od starih knjiga ima jednu srbulju iz 1636. godine« . I u građi za proučavanje spomenika kulture Vojvodine II, na strani 77. stoji da je crkva posvećena sv. Nikoli /misli se na veliku crkvu/ izgrađena 1741. godine.
Da se ovde radi o maloj crkvi govori izveštaj protosinđela Radivojevića iz 1758. godine, prema kome u Novom Bečeju postoji jedna crkva. Da su postojale dve, on bi to istakao kao što je učinio u drugim mestima gde su postojale dva crkve, u Velikom Bečkereku, na primer. Pogotovu, što su objekti njegove vizitacije bile crkve, pa tek onda škole i drugi značajni momenti iz života Srba.
Nema sumnje da je male crkva /manastir/, izgrađena ranije od velike crkve. Da se i u izveštaju protosinđela Radivojevića radilo o maloj crkvi svedoči sam opis.
Istovetan opis nalazimo za malu crkvu /manastir/ posle dvesto godina i u članku inž. Arh. Miloja Miloševića.
Podatak da je pravoslavna crkva u Novom Bečeju izgrađena 1741. godine i da je posvećena sv. Nikoli odnosi se na malu crkvu. Pre nje, na ovom mestu ili u neposrednoj blizini postojala je mala bogomolja, izgrađena od pletera ili od naboja 1731. godine, što potvrđuje i antimins koji za crkvu sv. Nikola u Novom Bečeju osvetio Nikola Dimitrijević 3. novembra 1733. godine. Taj antimins je kasnije, po izgradnji sadašnje male crkve, prenet u tu crkvu. Nekada je na tom mestu, smatra se, još za vreme Turaka, postojao pravoslavni manastir, te se po njemu današnja crkva i zove manastir.
Lazar Mečkić (Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju, Novi Bečej 1989.)
Odobreno preuzimanje sa sajta na adresi: http://www.novibechej.com
