BANATERRA - moguca enciklopedija Banata. Iniciator: Dusan Bajski
[ kući ] V

Vrsac nekadVršac - U davnoj prošlosti u ovim krajevima povremeno žive Kimerci, Kelti, Dacani. Rimljani na mestu današnje Vršačke kule imaju svoju osmatračnicu. Njih smenjuju Sarmati da bi u VIII veku ove krajeve naselili Sloveni, a vek kasnije i Mađari. 
Prvi pisani dokument u kome se pominje naziv grada Vršca potiče s početka XIV veka. 

Vrsacka kula
Od XIV veka kada je podignut Vršački grad (Kula) u njemu se smenjuju mađarski i srpski gospodari, a jedno vreme bio je u posedu ?urda Smederervca o cemu postoji snažna tradicija. 1425. godine u vreme despota Đurda Srbi se naseljavaju i osnivaju naselje Podvršac.

grad Vrsac
Od 1552. godine kada ga osvajaju Turci on je u njihovoj vlasti sve do 1717. godine, a njihovim odlaskom pocinje nagli priliv novih stanovnika kao i privredno-ekonomski i kulturni razvitak. 
Tokom XVIII veka Vršac se širi i napreduje, sve više zauzimajuci istaknuto mesto u ovom delu Ugarske. 
Ujedinjenjem Srpskog i Nemackog Vršca 1794. godine, a naročito dobijanjem tržišne privilegije 1804. godine i statusa slobodnog kraljevskog grada, Vršac postaje privredni, trgovinski i kulturni centar celog regiona.
Vec 30-tih godina XVIII veka ovde rade prve osnovne škole, a od 1790. godine i prva latinska gimnazija. Tokom sledeceg veka u Vršcu se osnivaju mnoge škole kao što su: zanatska, realna gimnazija, poljoprivredna, viša devojačka, učiteljska i druge.
Mnoge pozorišne družine i pozorišta gostuju u Vršcu već od kraja XVIII veka i borave u njemu čak po nekoliko meseci. Podaci o prvim bibliotekama govore da su Vrščani imali javne čitaonice već 1840. godine, da bi se kasnije osnivale i istovremeno radile i po tri biblioteke. 
Vršac 1855. godine dobija svoju prvu štampariju, a od 1857. godine počinju da izlaze prve novine. Tokom XIX veka i do Prvog svetskog rata ovde je izlazilo gotovo stotinu periodičnih publikacija na tri jezika, a štampano je i mnogo knjiga. 

Godine 1882. Vrščani osnivaju muzej koji vremenom izrasta u jednu od najznačajnijih kulturnih instiucija sa neprocenljivim kulturnim blagom u svojim fondovima.
Brojna kulturna i umetnička društva mnogih naroda i narodnosti koji su ovde živeli i žive govore o neobično raznovrsnoj vezanosti Vrščana za kulturni život.
Vršac je od polovine XIX veka i i istaknuti centar radničkog i socijalističkog pokreta na cijem su celu "Vršacki socijalisti" Laza Nančić i Jaša Tomić. 

Od 1918. Vršac je u sastavu Jugoslavije. 2. oktobra 1944. godine Vršac je konačno slobodan grad iz kog su isterani fašisti, a taj datum se slavi kao Dan oslobodenja.
Svojim radom i zalaganjem grad su afirmisale znamenite ličnosti kao što su: Nikola Nešković, slikar, Josif Jovanović šakabenta, osnivac Gramatikalne škole, ?orđe Arsenijević Emanuel, general ruske vojske, Jovan Sterija Popović, dramaturg i pesnik, Gavrilo Pekarović, lekar pedijatar, Laza Nančić i Jaša Tomić, socijalisti, Paja Jovanović, slikar, Ferenc Herceg, pisac, Sultana Čijuk, operska diva, Dragiša Brašovan, arhirekta, Bora Kostić, šahovski velemajstor, Žarko Zrenjanin, narodni heroj, Vasko Popa, pesnik...
U Jugoslaviji Vršac se privredno razvija, obnavlja svoju poljoprivredu, razvija industriju i uspostavlja kontiuitet sa svojim najboljim kulturnim tradicijama.

Pogled na Vrsac
Vršac je danas privredno-poslovno središte u južnobanatskom regionu i istaknuti kulturno i obrazovni centar.
 

Datum poslednjeg ažuriranja: Thursday, September 21, 2006 07:15:27

All content copyright 2006 Proiectul Rastko Romania & Spaso-Aca Mladenovski. All rights reserved.