BANATERRA - moguca enciklopedija Banata. Iniciator: Dusan Bajski
[ kućiU

Uzdin danasUzdin - se nalazi severno od Kovačice, na udaljenosti od 10 km. Ovo selo pripada Potamiskim naseljima i od ove reke je udaljeno svega 5 km. Izgrađen je na višim delovima lesne zaravni. Ima povoljne saobraćajne uslove, jer je pored naselja izgrađena pruga Pančevo – Zrenjanin – Kikinda, a kroz naselje prolazi magistralni asfaltni put istog pravca. 
Atar ovog banatskog naselja se najvećim svojim delom prostire na lesnoj zaravni, manjim delom na lesnoj terasi, a najmanjim delom u aluvijalnoj ravni. Korišćenje ove tri morfoloske celine,koja su preteško prekrivene različitim tipovima i podtipovima plodnog zemljišta, uz savremenih agrotehničkih mera vredni ratari Uzdina postižu visoke prinose u projzvodnji najraznovrsnijih kultura.

Kratak pregled istorije naselja 
Sredinom 18 veka ovo naselje se pominje kao pustara Bečkereckog okruga pod imenom Veliki i Mali Uzdin.Ova pustara je bila u vlasništvu Eraskih poseda,izdatih u zakup. Formirane vojne granice 1767 godine na ovom mestu se naseljava jedna četa 12 puka nemačko-banske granične pukovnije. Prilikom Austro-Turskog rata 1788 veći deo ove jedinice strada. Za vreme Mađarske revolucije 1848-1849 g.stanovništvo Uzdina morala je privremeno da izbegne. Ponovnim naseljavanjem najveći deo stanovništva čine Rumuni. U popisu 1910 g.ovo banatsko selo je već imalo 1178 nastanjenih kuća,u kojima je zivelo 5581 stanovnika. U isto vreme izgrađena je i Železnička pruga Bečkerek – Pančevo, što je bitno ubrzalo privredni razvoj naselja.

Stanovništvo 
U kvantitativnom kretanju stanovništva od 1869 do 1981 g. u Uzdinu se zapažaju značajne promene. Najveći broj stanovnika ovo naselje je imalo 1890  5935 stanovnika. Od tada pa do poslednje popisne godine broj stanovnika je u postepenom i neprekidnom opadanju. Osnovni razlozi stalnog opadanja su emigracioni procesi. Emigracije su bile razvijene i pre drugog svetskog rata, a nakon oslobođenja one su se još više razvile. 

Privreda 
Uzdin je tipično agrarno vojvođansko naselje u kojem osnovno zanimanje stanovništva čine ratarstvo i stočarstvo. Poljoprivredna proizvodnja je organizovana na individualnim i društvenim posedima.
Uporedom sa ratarskom i stočarskom proizvodnjom, izgradnjom ribnjaka stanovnici Uzdina ostvaruju i uspešnu proizvodnju slatkovodne ribe.
  Veliko prostranstvo šume i pitoma reka Tamiš pružaju veoma povoljne prirodne uslove za dalji razvoj lova i ribolova, za razvoj lovnog i ribolovnog , izletničkog, tranzitnog turizma.

Fizionomske odlike i funkcije naselja 
Uzdin je seosko naselje panonskog tipa. Pravougaonog je oblika sa isturenim delovima na jugu prema središtu opštine Kovačica. Ulice su široke i seku se pod pravim uglom. Kolovozi su asfaltirani u većem broju ulica. Između izgrađenih trotoara i kolovoza prostiru se travnjaci i cvećnjaci. Ulični drvoredi i park u centru naselja odaju izuzetan estetski izgled naselja. Spomenik palim žrtvama u drugom svetskom ratu sa spomen česmom takođe se nalazi u središtu naselja.
Dom kulture ” Doina ” ostvaruje veoma značajne rezultate u oblasti kulture. Prvi zadaci kulturnog umetničkog stvaralaštva javljaju se u Uzdinu jos 1898 godine. Tada je formirano prvo horsko društvo u naselju. U 1961 godine osniva se sekcija naivnih slikarki u uzdinu. Godine 1963 u okviru doma kulture osniva se galerija naivnog slikarstva. Uzdinske naivne slikarke Anuika Maran, Florika Puja, Marija Balan, Florika Kec, Sofija Doklean, Marioara Motorozesku, Ana Oncu, Viorika Lepure, Sofija Jonasku, Anuca Dolama, Steluta Caran, Steluta Djura, Petru Mezin…dostigli su najveći domet u naivnom slikarstvu i svoja platna izlažu u najvećim svetskim galerijama na?ve. Ove vredne i uspešne slikarke do sada su izlagale u brojnim evropskim i svetskim gradovima i metropolama: Njujork, Vašington, Madrid, Minhen, Venecija, Geteboeg, Milan, Temišvar, Beč, Rim, Stokholm, Beograd, Zagreb…

OPŠTINA UZDIN
Postanak Uzdina je u uskoj vezi  sa postankom vojne krajine, koja je branila Banat, imajući za granicu Dunav, od Titela do Oršave i Karansebeša, i koja je bila brana za dalje nadiranje Turaka. Austriski maršal Frančesko je 1724. godine ,pored Srba, kolonizirao i Rumune, koji su se bežeći ispred Turskog jarma, spuštali preko Transilvanskih alpa u plodnu Banatsku ravnicu.
Za ovaj period se vezuje naseljavanje i postanak Uzdina. Idući letnjim putem prema Padini na udaljenosti od 1km. odmah ispod uzvišenja Đal nalazi se podignut veliki drveni krst (visine 3m) Kako nam je ispričao današnji Uzdinski sveštenik Mikle Teodor, na ovom mestu se odigrala velika bitka za vreme Austro-Turskog rata, gde je, u toj bitci izginuo veliki broj Uzdinaca (1788.g.). Mesto na kome se nalazi današnji Uzdin, je njihova treća lokacija, gde se njegovo naseljavanje počelo 1801. godine.
Posle ukidanja vojne granice (1872. godine) Uzdin dolazi pod Mađarsku administrativnu vlast, koja traje sve do završetka I sv. rata.
Stanoviništvo Vojvodine rumunske nacionalnosti uglavnom je bilo smešteno u Banatu. Prema popisu stanovnika iz 1921. godine u Banatu je bilo 72377 stanovnika rumunske nacionalnosti. Interesantno je da se među banatskim Rumunima posle I sv. rata, nije osetila značajnije revolucionarno raspoloženje (kao što je to bilo u Farkaždinu i Padini), a razlog je verovatno taj što je u toku bila razgraničenje sa Rumunijom i KSHS, koje je trajalo skoro pet godina. (1919-1923).
Po popisu stanovnika iz 1921. godine Uzdin je imao 5340 stanovnika i 1161 domaćinstvo. Stanovništvo je uglavnom bilo Rumunske nacionalnosti. 
Uzdin danas kao ni u celom Kovačičkom srezu nije bilo privatne veleposedničke zemlje. Jedino je opština Uzdin imala nešto više zemlje (uži maksimum 100.kj.) koja je bila pogodna za eksroproprikaciju u svrhe agrarne reforme. Tako je, već po stupanju na snagu prethodnih odredbi za pripremu agrarne reforme (10. aprila 1919. godine) Ministarstvo za agrarnu reformu izdavalo meštanima Uzdina zemlju u zakup (kao zakupodavac) gde je u početku kao novčana jedinica plaćanja bila kruna. 
Posle dužih pregovora sa opštinskim vlastima, u Uzdinu, krajem 1924. godine doneta je odluka da doseljenici iz Mađarske podignu sebi novu koloniju na Uzdinskom pašnjaku površine od oko 60kj. Ovakvoj odluci agrarnih vlasti suprostavili su se i meštani i opštinske vlasti Uzdina.
 

Datum poslednjeg ažuriranja: Thursday, September 21, 2006 07:15:27

All content copyright 2006 Proiectul Rastko Romania & Spaso-Aca Mladenovski. All rights reserved.