BANATERRA - moguca enciklopedija Banata. Iniciator: Dusan Bajski
[ kućiT

Osnovna skola u TomasevcuTomaševac - Kako beleži istoriografija, selo se pod imenom Tomaševac pominje u 16-om veku, mada se smatra da se na ovom području živelo mnogo ranije. Arheolozi koji su istraživali na lokalitetima okolo Tomaševca, pronašli su skelete ljudskih tela, na osnovu čijih položaja se utvrdilo da su stari više od 2000 godina. Prvo naselje nastaje u 16-om veku, kada izmedju Pančeva i Zrenjanina nije bilo ni jednog naselja. Po predanju, na mestu današnjeg sela, prvi kolac je udario izvesni Tamaš Lak i vremenom je selo koje je tu nastalo dobilo naziv po njemu. Ipak smatra se da je selo dobilo naziv po Tamišu. Nakon Karlovačkog mira 1699. godine kojim je okončan dugogodišnji rat izmedju Austrije i Turske i kojim su Turci napustili Južnu Ugarsku, Tomaševac je 1717. godine pod imenom Tomašovic po prvi put upisan na karti kao mesto od 20 kuća. Mesto je nastalo spajanjem dva sela, čoka i Marijeva, kako se ove dve polovine sela i danas nazivaju. Posle Turaka, Tomaševac je ušao u sastav Habzburške monarhije, odnosno Kraljevine Ugarske. Najpre ulazi u sastav Južnougarskog društva za zakup imanja, da bi šezdesetih godina Tomaševac ušao u sastav Vojne granice. Tomaševac, tada naseljavaju Srbi iz oblasti Tise i Moriša koji ulaze u graničarsku službu Monarhije.   
Zaštita od Turaka bila je težak zadatak. To je znala i Marija Terezija, austrijska carica, te je Srbima u Vojnoj granici davala mnoge privilegije. Upravo od tog vremena Tomaševac počinje dinamičnije da se razvija. Iz ovog vremena Tomaševac je poznat po kapetanu DJordju Radivojeviću koji je 1788. godine branio selo od Turaka. Sa svojih 300 vojnika je izgubio život zahvaljujući špijunu koji je Turcima odao položaje hrabrog kapetana. Danas se na mestu pogibije kapetana Radivojevića i njegovih vojnika nalazi spomenik, koji nažalost teško odoleva zubu vremena. U revolucionarnim danima 1848-1849. godine na poljima oko Tomaševca vodjene su tri bitke u kojima je učestvovalo oko 23000 vojnika i izginulo oko 450 ljudi. Te 1848. godine madjarski general Kiš je do temelja spalio selo. U tom požaru je izgoreo kompletan ikonostas Srpske pravoslavne crkve, čije 

Zaštita od Turaka bila je težak zadatak. To je znala i Marija Terezija, austrijska carica, te je Srbima u Vojnoj granici davala mnoge privilegije. Upravo od tog vremena Tomaševac počinje dinamičnije da se razvija. Iz ovog vremena Tomaševac je poznat po kapetanu DJordju Radivojeviću koji je 1788. godine branio selo od Turaka. Sa svojih 300 vojnika je izgubio život zahvaljujući špijunu koji je Turcima odao položaje hrabrog kapetana. Danas se na mestu pogibije kapetana Radivojevića i njegovih vojnika nalazi spomenik, koji nažalost teško odoleva zubu vremena. U revolucionarnim danima 1848-1849. godine na poljima oko Tomaševca vodjene su tri bitke u kojima je učestvovalo oko 23000 vojnika i izginulo oko 450 ljudi. Te 1848. godine madjarski general Kiš je do temelja spalio selo. U tom požaru je izgoreo kompletan ikonostas Srpske pravoslavne crkve, čije je zdanje u Tomaševcu podignuto 1773. godine. Obnovu ikonostasa započeo je pančevački slikar Jovan Popović 1870. godine, a dovršio je bečki slikar Karel Guč, inače poreklom čeh. Iste godine kada i crkva 1773., u Tomaševcu je sagradjena i škola. Do I svetskog rata u školama se pored srpskog, obavezno učio i madjarski i nemački jezik. Za vreme I svetskog rata, većina Tomaševčana borila se u austrougarskoj vojsci na frontovima u Dobrudži. Mnogi od njih dezertirali su i priključili se ili ruskoj vojsci, ili kao dobrovoljci u srpskoj vojsci. Spomenik palim borcima za vreme I svetskog rata nalazi se u centru cela. U periodu izmedju dva rata, Tomaševac je dobio sve ono što je jedno tadašnje moderno selo trebalo da ima. Tada je izgradjena zgrada današnje mesne kancelarije, a u šestorazrednoj osnovnoj školi učenici su pohadjali nastavu na srpskom jeziku. Tomaševac je uoči II svetskog rata imao oko 2700 stanovnika, uglavnom srpske nacionalnosti, koje se pretežno bavilo individualnom poljoprivredom. Kao i ostala banatska sela tog vremena, Tomaševac je bio jedna zatvorena i konzervativna sredina, mada su postojali mladi entuzijasti koji su pokušavali da u Tomaševac unesu nešto novo i napredno. To su uglavnom bili mladi ljudi koji su završavali škole u Petrovgradu. Tako je 1927. godine u Tomaševcu osnovan fudbalski klub "Omladinac", jedan od prvih u Vojvodini uopšte. Za vreme II svetskog rata Tomaševac se našao pod nemačkom upravom. Veći deo muškog stanovništva, radno najsposobnijeg, odveden je tada u zarobljeništvo širom Nemačke. Zbog toga nekog jačeg otpora nemačkim vlastima sve do 1943. godine nije bilo. Tada se u Tomaševcu pojavljuju prvi aktivisti KPJ koji učestvuju u brojnim akcijama banatskih partizana do kraja rata.Tomaševac je oslobodjen 1.oktobra 1944. godine kada su u Tomaševac umarširale jedinice Crvene armije i Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije. Posle rata Tomaševac je doživeo brojne izmene. Selo je modernizovano i do osamdesetih godina dobilo sve atribute modernog sela.
 

Datum poslednjeg ažuriranja: Thursday, September 21, 2006 07:15:27

All content copyright 2006 Proiectul Rastko Romania & Spaso-Aca Mladenovski. All rights reserved.