BANATERRA - moguca enciklopedija Banata. Iniciator: Dusan Bajski
[ kućiS

Sakule - stari mlinSakule - Prvi pomen o Sakulama datira još iz 1432g, i po tome je ovo selo najstarije u opštini.Staro Selo sagradjeno je rtu diluvijalne terase, koji je sa tri strane okru`en niskom aluvijalnom ravni Tamiša.Na starim kartama obelezavan kao Siget-ostrvo.
Plan za širenje sela izgradjen je 1776g. i po njemu je, u neposrednoj blizini Starog Sela uredjen prostran trg unutar koga je pravoslavna crkva, a oko trga su sve javne zgrade, a dalje okolo urbano naselje.Kada se govori o istoriji ovog sela treba pomenuti i jednu predpostavku kuju pominju gotovo svi madjarski i nasi istoricari. Jugozapadno od sela je potes zvani Truntalj. U madjarskoj monografiji o Torontalskoj županiji predpostavlja se da je tu bila stara tvrdjava Torontal ciji poceci datiraju jos iz 10.veka.
Jovan Erdeljanovic navodi tvrdnje nekih meštana da je prvo naselje bilo južnije na potesu Siget, Careva umka.Odatle se na mesto današnjeg Starog Sela naselje preselilo tek 1725-1730g.od kada dobija savremeno ime.

Stanovništvo
I ako je Sakule najstarije selo u opštini, podaci o broju stanovnika su veoma oskudni.Jedini podatak za koji se zna je da je 1782g. u selu živelo 1271 pravoslavnih stanovnika.Prva porodica koja je naselila Sakule je porodica Mijatovi. Oni su se nastanili na današnjoj ,,ciganskoj gredi,, u tršcaru,pa ih zovu jo{ i ,,Tršcarski,,.Za ovima dolaze sledece porodice:Prvuljevi , verovatno Rumuni, Ankicevi, Nedici, Pantelici, i drugi. Vecinsko stanovništvo su cinili srbi cak 90%, dok je Nemaca katolicke vere bilo 10%. Nemaca je do pocetak drugog svetskog rata bilo 83 domacinstva, koji su posle rata svi iseljeni ostalo je par žena koje su bile udate za srbe.

Predanja o naselju

Petar Kupusarević, paroh Sakulski u periodu 1840-1878 godine, po zahtevu starešine Pančevačkog protopopijata napisao je 1859 godine ,,Opis mesta Sakule,, U opisu mesta napisao je predanje o naselju I stanovništvu. ,,Opis mesta Sakule,, objavljeno je u časopisu ,,Javor,, 1880g.

                                   Izvod iz ,,Opisa mesta Sakule,,:

Najdalja sećanja naših najstarijih ljudi dokazuju, da su u stara vremena pre naseljavanja našeg starog sela, živeli Mađari k jugu otprilike 3000koraka, na brežuljku zvanom Truntalj, a I danas isto mesto to ime zadržava, samo što se po iseljenju Mađara vinogradi sa ukusnim venom I blagorodnim voćem od novonaseljenih Srba zasađeni; koje I danas postoje. A iz kog razloga su Mađari sa tog mesta otišli- I kuda to je nepoznato.
Po iseljenju Mađara u godini 1737 doselile se neke familije iz srema, a druge iz Erdelja, I naseliše severno od mesta Truntalja, na jedno uzvišeno mesto-nedaleko od tekuće reke Tamiš I tu se nastanili, gde su I crkvu sebi podigli, koje su mesto znakom obeležili jednim časnim krstom I danas naznačenim, I to mesto I sad se zove Staro selo.
Po umnožavanju gore navedenih familija počnu se dalje širiti, no budući, da je između sadašnjeg starog sela I novog sela našeg bila je jedna velika umka na kojoj je po kazivanju starih jedna kula postojala, iz koje je tačno u ponoć čovek bez glave na krmači jašeći okolo kule trčao, I mnoga druga izmišljanja I sujeverja kazivali, u godini pak 1829 g.kapetan Hamek bivši tada zapovednik ne mogavši više kojekakva izmišljanja I sujeverja slušati, zapovedi istu kulu srušiti, I tako na zapovest njegovu izađe selo sa motikama I ašovima, tako kulu porušiše I poravnaše, I danas lepe I krasne kuće na istom mestu postoje.
Po rušenju kule počnu se iseljavati iz Starog sela, I naseljavati iza rečene kule; I na pitanje kuda se taj I taj iselio, kazivano je iza kule, od tada se po opštem mišljenju,  a I ime naše selo Sakule dobilo.
Posle nekog vremena 1778 godine počnu se srbi naseljavati I iz drugih mesta, kao iz Kikinde, Vranjeva I Melenaca, tako da su sebi u Novom naseljenom selu I crkvu 1779 godine od starog materijala  podigli, broj žitelja tih vremena nije poznat, kasnije sa dve Parohije od 2629 duša , najviše Srba, kao I sada za kratko vreme I školu sebi podigoše, koja I danas postoji; 1846 godine staru crkvu poruše I novu od dobrog materijala podigoše, I bakrom pokriju.

Jovan Erdeljanović
Nastavljač dela Jovana Cvijića, u cilju prikupljanja istorijske građe za etnološku studiju o Srbima u Banatu, boravio je u Sakulama od 04 do 06 aprila 1924 godine. Tom prilikom je zabeležio predanje o naselju I stanovništvu od meštana sela.

Izvod iz knjige ,,Srbi u Banatu,,:
Siget je mesto najstarijeg naselja, o čemu svedoče novci, crpovi, crkvina, podrum od cigala. Tu je nekad bila kula I po njoj: ,,Sa-kule,,. Ta je kula bila bliže Tamišu. U Sigetu ima Careva unka I u njoj nalaze cigle I malter. Sa tog mesta, po tvrđenju pokojnog sveštenika, koji je dao podatke Mitropoliji, prešli u današnje Staro selo pre 187 godina. I sad u Starom selu ima krst na mestu gde je bila stara crkvica Sv.Nikole. Ali groblje nije moglo biti tu, jer je malo mesto, voda je sa svih strana, nego na mestu Kaputu, blizu sadašnjeg sela, gde su sada kuće. I sad su te prve familije većinom nastanjene u Starom selu (izuzevši, naravno, one koje su izumrle ili se iselile), a odatle su njihovi ogranci prešli u novo selo.
Pre rata navršilo se 174 godine kako je naseljeno Staro selo I u njemu je bilo oko 50 numeri.
,,Indžiliri,, su davali zemlju još familijama Starog sela, pa su je ove posle odatle postepeno prodavale.
Stari učitelj Kosta Tornjanski (84 god.) tvrdi da je zapamtio ruševine od kule na Sigetu. Zna se pouzdano I na kom je mestu tamo bila crkva, čiji su se temelji još poznavali. To najstarije selo se najpre zvalo Siget.  Oko 1725-1730 godine počelo se naseljavati današnje Staro selo, nazvano Sakule. Doselili su se iz tog prvog sela Sigeta u današnje Staro selo, pa im je posle pridolazila pokoja familija I sa druge strane. Zna se pouzdano da su još u Starom selu dobili od ,,indžilira,, zemlju I tamo I sad ima familija sa cesijama, koje nisu u novom selu. Staro selo je bilo malo (100-150 kuća), pa kako nije bilo dosta mesta, počeli su još u prvoj polovini 18 veka naseljavanje u današnjem novom selu I kad se većina sela našla na novom mestu, napravili su crkvu pod šindrom na mestu današnje škole, prema današnjoj crkvi, a groblje je već bilo na današnjem mestu. I ta je crkva slavola Sv.Nikolu. Zatim je zidana sadašnja crkva (opet Sv.Nikole) I dovršena 1846 godine.
Škola je tek u novom selu ustanovljena: Tornjanski je zapamtio staru zgradu pod trskom.
Prema iznetim podacima, vidi se da je poreklo Sakuljana ovako: Najstarije familije su u starom selu, a one su većinom tamo prešle iz ranijeg sela na Sigetu, a delom podolazile iz ostalog Banata. U novo selo su se, pored ogranka ovih rodova što su u Starom selu, podoseljavali rodovi sa raznih drugih strana, najpre većinom iz Melenaca I iz Vranjeva, a zatim I iz Srbije I iz drugih banatskih sela I Erdelja(,,iz Vlaške,,).

Detaljnije o mestu Sakule na:  www.sakule.co.yu
 

Datum poslednjeg ažuriranja: Thursday, September 21, 2006 07:15:27

All content copyright 2006 Proiectul Rastko Romania & Spaso-Aca Mladenovski. All rights reserved.