BANATERRA - moguca enciklopedija Banata. Iniciator: Dusan Bajski
[ kućiA

Aradac - crkvaAradac - POLOŽAJ Aradac je naselje koje se nalazi zapadno od Zrenjanina na udaljenosti od 6 km sa leve strane magistralnog puta Zrenjanin - Novi sad, tako da je udaljen od Novog Sada 50 km. Naselje se nalazi na 45o i 23' severne geografske širine i na 20o i 19' istočne geografske dužine. Aradac je tipično ravničarsko selo na nadmorskoj visini od 80 - 86 m. Najviša tačka Aradačkog atara nalazi se 88 m nadmorske visine (Bagljaš) a najniža 74 m (Potaj). 
ISTORIJAT Selo Aradac, odnosno, Arataz se pod ovim imenom prvi put pominje na Mersijevoj karti 1723. god. Prvi zapisi o selu nalazimo u Papskoj knjizi desetka iz 1332-1337. god. pod imenom Arad. Na ovom mestu je i ranije postojalo naselje o čemu svedoče arheološki nalazi na lokalitetu "Mečka", pa čak i u praistoriji što potvrdjuje lokalitet "Leje" badenska kultura i "Kutina" iz razvijenog metalnog doba. Po nekom predanju Srbi su osnovali ovo mesto za vreme seobe pod vodjstvom Arsenija Čarnojevića 1690. god, a tek zapisi iz 1717. god. potvrdjuju da je selo imalo 26 kuća. Slovake je u Aradac doselio spahija Isak Kiš da mu obrađuju zemlju. Tu je 1786. god. osnovano selo Slovački Aradac (Gornji Aradac). Ovi Slovaci su prvo bili u Banatskom selu Pardanj (današnja Medja 1785.). Tu su bili Slovaci prvo iz oblasti Pešte, Bekešnitra, Zolion. Prenaseljeno selo Pardanj (Medja) čini da 1786. god. mnoge slovačke porodice, pretežno iz Novogradske, Pestojanske i Zvolenske Župe, naseljavalju ovo područje, tako da Aradac postaje najstarije slovačko selo u Banatu. Od 1786. god. imamo dva sela Srpski Aradac (Donji Aradac i Slovački Aradac (Gornji Aradac)), sve do 1931. god. kada se spajaju u jedno selo Aradac. Ovo spajanje je bilo kratkog veka. 1934. god. selo se ponovo deli na Srpski Aradac odnosno Andrejevac i Slovački Aradac. Konačno, spajanjem dve opštine posle II svetskog rata nastaje jedno selo, i od toga vremena do danas, selo je pod zajedničkim imenom Aradac.
ŠKOLE Bazu obrazovanja čini Osnovna škola "Bratstvo" Aradac, koja izvodi nastavu na srpskom i slovačkom jeziku od 1974. godine. Škola radi sa 14 samostalnih odeljenja, jedinim kombinovanim odeljenjem i dve predškolske grupe.
 
KULTURA Kulturno umetničko društvo postoji od kraja 60-ih godina i nastaje od dva društva "Napredak" i "Šćefanjik". Društvo ima zapažene rezultate u dramskoj, folklornoj i muzičkoj delatnosti pretežno na slovačkom jeziku. U selu deluje Matica slovačka koja je osnovana daleke 1932. godine. Njen rad je bio zabranjen 1941. godine a obnovljen 1990. godine. Matica se bavi očuvanjem folklora, muzike, običaja, nošnje, jezika i svega ostalog što je vezano za očuvanje identiteta Slovaka na ovom području. Aktiv žena, koji deluje pri Matici slovačke, brine o očuvanju kućne radinosti, raznim stručnim predavanjima. 
 
MANIFESTACIJE Najpoznatija manifestacija u toku godine je tortarijada. Stanovnici naselja Aradac se vesele na svojim lokalnim manifestacijama kao što je seoska slava, vinarijada, kobasicijada i tortarijada. Za neke od ovih manifestacija se planira da budu organizovane kao društvene manifestacije šireg značaja (vinarijada i kobasicijada).

VERSKE INSTITUCIJE, CRKVE U naselju Aradace postoje četiri crkvena zbora koji pripadaju sopstvenim crkvama. Najmasovnija je Slovačka Evangelistička crkva, zatim Srpska Pravoslavna crkva, Baptistička i Nazarenska crkva.
 

Datum poslednjeg ažuriranja: Thursday, September 21, 2006 07:15:27

All content copyright 2006 Proiectul Rastko Romania & Spaso-Aca Mladenovski. All rights reserved.